مديريت ضايعات

    ضايعات شامل اقدامات يا دستورالعملهايي هستند كه ميتوانند بدون آسيب رساندن از يك فرايند حذف شوند و يا مي توان آنها را بصورت كاراتر ، سريعتر و يا ارزانتر انجام داد.

ضايعات يك مفهوم نسبي است: هرگاه يك روش بهبود يافته براي يك فرايند كشف شود، روش قبلي اسرافكارنه و پر ضايع ديده ميشود.

آشكار ترين ضايعات شامل : اشتباهات ، تصادفات ، محصولات معيوب ، قراضه ها ، دوباره كاري ها و موارد مشابه است.

اما ضايعات ديگري نيز وجود دارند كه به همان اندازه زيان آور هستند، ولي آشكار نيستند.

افراد بايد بدقت مراقب باشند چگونه ضايعات بوجود مي آيند تا فعاليتي كه انجام ميدهند باعث افزايش اينگونه ضايعات نشود و در رفع آنها تلاش نمايند.

پروفسور زانگويل(W.Zangwill )از دانشگاه شيكاگو مي گويد : هرچه به نزديكتر مي نگريد ضايعات بيشتري را مشاهده مي كنيد.

برطرف كردن و يا حذف ضايعات باعث مشاهده راحتر ضايعات اضافي در باقي مانده فعاليتها مي شود.

برخورد سختگيرانه با ضايعات بايد محور اصلي استراتژي هاي مديريت درهر شركت باشد.

انواع ضايعات از نظر شونبرگر( Schonberger ):
· ضايعات تبليغات ( فروش منفي )
· ضايعات پيگيري سفارشات
· ضايعات ظرف به ظرف ( كانتينر به كانتينر )
· ضايعات تجزيه و تحليل ضايعات
· ضايعات هزينه اي براي كاهش هزينه ها
· ضايعات هزينه اي براي كيفيت بد
· ضايعات براي تهيه گزارش سودمندي و كارايي

فعاليت هاي ضايعاتي اضافي تيم فولر( Tim Fuller ):

· غربال كردن براي تعيين اولويتها
· دوباره كاري
· جستجو كردن براي چيزهاي گم شده
· انجام فعاليت هاي بي هدف يا كم اهميت
· راه رفتن بدون حمل چيزي براي راحتي خود

ضايعات نهگانه كانون ( Canon ) :
· ضايعات در اثر تبادل حرارت
· ضايعات در اثر خرابي ها
· ضايعات در ابزار
· ضايعات در هزينه ها
· ضايعات در كاركنان مستقيم
· ضايعات در برنامه ريزي
· ضايعات در منابع انساني
· ضايعات در عمليات
· ضايعات در شروع كار

ضايعات هفتگانه تويوتا ( Ohno ) :
· ضايعات توليد اضافي يا توليد نامنظم
· ضايعات زمان در دست اقدام ( انتظار )
· ضايعات در حمل و نقل
· ضايعات موجود در فرايند
· ضايعات در ذخيره در جريان ( موجودي ها )
· ضايعات در حركت
· ضايعات توليد محصولات معيوب

در شركت تويوتا بر اثر تحقيق در مورد كاهش ضايعات سيستم توليد به موقع(JIT) بوجود آمد.

 ضايعات هفتگانه شينگو(Shingo)

 شينگو(Shingo) در سال 1992 از كاركنان سازمانهاي مختلف نظر‌سنجي بعمل آورد و بر مبناي آن، ضايعات را در هفت گروه طبقه‌بندي و تعريف نمود:

1-     ضايعات مربوط به توليد مازاد بر ظرفيت

2-      ضايعات مربوط به فرآيند

3-      ضايعات مربوط به موجودي

4-      ضايعات مربوط به حمل و نقل

5-      ضايعات مربوط به توليد محصولات معيوب

6-      ضايعات مربوط به تاخيرهاي زماني

7-      ضايعات مربوط به حركت و كار سيستم‌هاي توليدي

 مهدی بصیرزاده